Pogodynka

Tęcza

Któż z nas jako dziecko nie czekał końca deszczu, aby wybiec z domu i poszukać na niebie kolorowej tęczy? Kto nie liczył jej kolorów? Wierzyliśmy w opowieści o garnku złota schowanym na jej końcu i marzyliśmy o tym, by go znaleźć. Tęcza doczekała się swojego miejsca w mitologii, legendach oraz twórczości poetów. Stała się obiektem zainteresowania fotografów, a nawet symbolem tolerancji.

W rożnych mitologiach tęcza spełniała różne funkcje. W greckiej tęcza była zobrazowaniem drogi, jaką posłanka bogów, Iris, pokonywała z nieba na ziemię. W mitologii chińskiej tęcza to szczelina w niebie, w skandynawskiej most łączący świat bogów ze światem ludzi, natomiast według Irlandczyków na końcu tęczy był schowany garnek złota, którego nikt nie mógł odnaleźć. 

W Biblii tęcza oznacza przymierze pomiędzy Bogiem a ludźmi, kiedy to Bóg obiecał Noemu, że wielka powódź nigdy więcej nie nawiedzi Ziemi.

 

[...]

12 Tedy rzekł Bóg: To jest znak przymierza, który Ja dawam między mną i między wami, i między każdą duszą żywiącą, która jest z wami, w rodzaje wieczne.

13 Łuk mój położyłem na obłoku, który będzie na znak przymierza między mną, i między ziemią.

14 I stanie się, gdy wzbudzę ciemny obłok nad ziemią, a ukaże się łuk na obłoku:

15 Że wspomnę na przymierze moje, które jest między mną i między wami, i między każdą duszą żywiącą w każdem ciele; i nie będą więcej wody na potop, ku wytraceniu wszelkiego ciała.

[...]

 

   

Tęcza od dawna była także natchnieniem artystów. Pojawiała się na obrazach Rubensa, Innesa i innych malarzy oraz w twórczości literackiej takich pisarzy, jak Wirginia Woolf, David Lawrence czy naszej polskiej poetki, Marii Konopnickiej, która pisała:

 

A kto ciebie, śliczna tęczo,

Siedmiobarwny pasie,

Wymalował na tej chmurce

Jakby na atłasie?

[...]

 

Zjawisko to występuje również we współczesnej popkulturze, grając często jedną z kluczowych ról w filmach i utworach muzycznych. Natomiast od niedawna jest również symbolem organizacji zrzeszającej osoby o odmiennej od heteroseksualnej orientacji seksualnej zwanej LGBT. W ten sposób tęcza stała się również symbolem tolerancji.

 

Skąd fenomen tęczy? Zapewne stąd, że tęcza jest zjawiskiem niezwykłym i zagadkowym. Chociaż nauka wyjaśnia, jak powstaje tęcza, to sama jej forma oraz niespotykana uroda fascynuje kolejne pokolenia i zachwyca najmłodszych.

 

Tak naprawdę ten wielobarwny łuk to zjawisko optyczne, które powstaje, kiedy promienie słoneczne oświetlają krople wody znajdujące się w ziemskiej atmosferze. Wewnątrz tych kropel dochodzi do załamania i odbicia światła, wskutek czego zostaje ono rozszczepione, dając efekt kolorowych pasów na tęczy. Co ciekawe, tęcza wcale nie powstaje tylko po deszczu. Do jej powstania potrzebne są krople wody zawieszone w powietrzu, więc wystarczy wysoka wilgotność, np. taka, jaka występuje przy wodospadach.  Położenie tęczy, które widzimy i jej kolory zależą od tego, gdzie w danej chwili się znajdujemy względem  Słońca. 

Zdarza się, że wewnątrz tęczy możemy dostrzec mniej zarysowane, ale równie piękne kolorowe łuki. Zjawisko takie nazywamy tęczą wielokrotną. Co ciekawe, zjawiska tego nie można wytłumaczyć opierając się o optykę geometryczną kropli wody. Tęcza wielokrotna zyskuje na wyrazistości, kiedy krople są jednakowej wielkości, najlepiej niewielkie. 

 

Sposób powstawania tęczy od dawna był zagadką. Dlatego już w XIII wieku uczeni zajmowali się badaniem tego zjawiska, ale dokładne wyjaśnienie zjawiska powstawania tęczy zostało stworzone w roku 1307 przez Theodora z Fryburga. Wychodząc z jego założeń, Kartezjusz poszedł nieco dalej w swoich rozważaniach, czego efektem było sformułowanie prawa refrakcji. Isaac Newton dzięki eksperymentom z pryzmatem dowiódł, że kolory tęczy składają się na promień białego światła, jednak zjawisko tęczy wielokrotnej nadal pozostało niewyjaśnione. Tak naprawdę dopiero w 1820 roku została wykazana zależność pomiędzy tęczą wielokrotną a wielkością kropel deszczu.

Na tęczę składa się siedem barw: czerwony (na zewnątrz łuku), pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski, indygo (błękit) oraz fioletowy (wewnątrz łuku).

Tęcza to jedno z najpiękniejszych zjawisk spotykanych w przyrodzie. Chociaż możemy tłumaczyć jej powstanie zasadami optyki i meteorologii, zawsze pozostanie dla nas pewną tajemnicą. Kolejne pokolenia będą zachwycać się jej kolorami. Dzieci z niecierpliwością będą oczekiwać końca deszczu, nie tylko, aby móc pójść na plac zabaw, ale żeby poszukać tęczy. Kto wie, może gdzieś, na końcu jakiejś tęczy naprawdę stoi garnek pełen złota…?

Aktualności